Hoàng đế Minh Mạng được viết trong Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim. - LỊCH SỬ VIỆT NAM - YÊU SỬ VIỆT - VIETNAMESE HISTORY - HISTORY OF VIETNAM

Hoàng đế Minh Mạng được viết trong Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim.

Share This

yêu sử việt, lịch sử việt nam, nhà nguyễn, hoàng đế minh mạng, đạo gia tô, bắt đạo, lê văn khôi

YEUSUVIET.COM
- Đức độ vua Thánh tổ. Tháng giêng năm Canh Thìn 1820, Hoàng thái tử húy là Đảm lên ngôi đặt niên hiệu là Minh Mệnh. Vua Thánh tổ là một ông vua có tư chất minh mẫn, có tính hiếu học và lại hay làm, phàm có việc gì, ngài cũng xem xét đến, và có trâu phê rồi mới được thi hành. Ngài tinh thâm nho học sùng đạo Khổng Mạnh, cho nên không ưa đạo mới, cho là một tà đạo, lấy trời thánh ra mà làm mê hoặc lòng dân, bởi vậy ngài mới nghiêm cấm và trừng trị những người theo đạo Gia-tô.

Bài liên quan
>>> Đại Việt những năm tháng điêu tàn - Cuối đời Nhà Lý
>>> Ngô Quyền khôi phục quốc thống, giành lại trời Nam
>>> Nội chiến Việt Nam - Trịnh - Nguyễn phân tranh và mưu đồ dòng họ.


Về sau, có nhiều nhà làm sử vì ý riêng mà cho ngài là bạo quân thì thiết tượng điều ấy không hợp với lẽ công bằng. Phải biết rằng nước ta từ xưa đến nay điều gì cũng theo Nho giáo, lấy tam cương ngũ thường làm căn bản cho sự ăn ở. Vua tôi, cha con, vợ chồng ấy là cái khóa luân lý của xã hội mình. Ai tháo cái khóa ấy ra thì cho là không phải loại người nữa. Vậy con phải theo cha, tôi phải theo vua, ai trái với cái đầu ấy là phải tội nặng đáng chém giết.


Lúc trong nước mình từ vua quan cho chí dân sự, ai ai cũng lấy cái lý tưởng ấy làm phải, làm hay hơn cả, mà lại thấy có người bỏ đi theo đạo khác, nói những chuyện mà lúc bây giờ lại không mấy người hiểu rõ ra thế nào, thì tất cả cho là theo tà đạo, làm hư hỏng các phong tục hay của mình. Bởi vậy cho nên nhà vua mới cấm không cho người trong nước đi theo đạo mới.


Một ông vua nghiêm khắc như Thánh tổ mà cấm không được, thì tức là phải giết. Trong khi cấm và giết như vậy là vẫn tưởng mình làm việc bổn phận làm vua của mình, chứ có biết đâu là mình làm sự thiệt hại cho dân cho nước. Vả lại, bao giờ cũng vậy, hễ người ta đã sùng tính một tôn giáo nào thì tất cho tôn giáo của mình là hay hơn và cho người theo tôn giáo khác là thù nghịch với mình, rồi hễ có quyền thế là làm thế nào cũng dùng cách mà hà hiếp người khác đạo của mình.


Cũng vì lẽ ấy cho nên ngày trước vua Philippe II nước I-pha-nho hay ua Louis XIV nước Pháp-lan-tây giết hại bao nhiêu người trong nước, mà chắc rằng lúc bây giờ các ông ấy cũng tưởng là mình làm điều phải chứ có biết đâu là mình làm điều trái lẽ.


Vẫn biết rằng sự giết đạo là không lành, nhưng phải hiểu cái trí não người Việt Nam ta lúc bây giờ không rõ cái tâm chỉ đạo Thiên Chúa ra thế nào, cho nên dẫu không phải là vua Thánh tổ nữa, thì ông vua khác cũng không chắc đã tránh khỏi cái lỗi giết đạo ấy.


Bài liên quan


Nhà làm sử lại đổ cho vua Thánh tông giết Nguyễn Văn Thành, song xét trong các truyện như sách Thực lục chínhbiênĐại nam chính biên liệt truyện, thì chỉ thấy chép rằng Nguyễn Văn Thành bị tội phải uống thuốc độc mà tự tử năm Gia Long thứ 15 mà thôi. Còn như vụ án Lê Văn Duyệt và Lê Chất, thì có hẹp hòi thật, nhưng khi các ông ấy đã mất rồi và lại vì có tên Khôi khởi loạn cho nên mới truy tội hai ông ấy mà làm án, chứ lúc hai ông ấy còn sống thì vua Thánh tổ tuy có bụng nghi ngờ nhưng vẫn không bạc đãi.


Việc nhà vua giết chị dâu là bà vợ Hoàng tử Cảnh và các cháu, thì không thấy sách nào chép cả, chỉ thấy một đôi người truyền ngôn như thế mà thôi. Vậy việc ấy thực hư thế nào không rõ.


Còn việc không biết giao thiệp với nước ngoại dương, thì không phải chỉ là cái lỗi riêng của mình ngài. Lúc bây giờ người mình ai cũng chỉ biết có nước Tàu là văn minh hơn, còn thì cho làm man di cả. Phỏng sự có ai là người biết mà nói ở thiên hạ còn có nhiều nước văn minh hơn nữa, cũng không ai tin. Bởi thế, hễ thấy người ngoại quốc vào nước mình, thì không những là sợ có sự phản trắc và sẽ đem đạo mới vào nước mà thôi, lại còn sợ lạy phải cái phong tục dã man nữa, cho nên không muốn giao thông với ngoại quốc làm gì. Như thế thì có nên giận ghét một mình ai không?


Cái nghĩa vụ người làm sử, tưởng nên kêu cứu cho tường tận, rồi cứ sự thật mà nói chứ không nên lấy lòng yêu ghét của mình mà xét đoán. Dẫu người mình ghét mà có làm đều phải, mình cũng phải khen; người mình yêu, mà có làm điều trái mình cũng phải chê. Vua Thánh tổ là một ông vua chuyên chế, tất thế nào cũng có nhiều điều sai lầm và có nhiều điều tàn ác, nhưng xét cho kỹ, thì thật ngài cũng có lòng vì nước lắm. Trong, lo sửa sang mọi việc, làm thành ra nền nếp chỉnh tề, ngoài, đánh Tiêm, dẹp Lào, làm cho nước không đến nỗi kém hèn.


Vậy cứ bình tĩnh mà xét, thì dẫu ngài không được là ông anh quân nữa, thì cũng không phải là ông vua tầm thường, cứ xem công việc của ngài làm thì hiểu rõ.


Vua thánh tổ mất năm Canh Tý, thọ được 50 tuổi và trị vì được 21 năm, Miếu hiệu là Thánh tổ Nhân hoàng đế. Trong đời vua Thánh tổ làm vua, pháp luật, chế độ điều gì cũng sửa sang lại cả, làm thành một nước có cương kỷ. Nhưng chỉ vì ngài nghiêm khắc quá, cứ một mực theo cổ chứ không tùy thời mà biến hóa phong tục, lại không biết khoan dung cho sự sùng tín, đem giết hại những người theo đạo và lại tuyệt giao với ngoại quốc làm thành ra Nước Nam ta ở lẻ loi một mình.


Đã hay rằng những điều lầm lỗi ấy là trách nhiệm chung cả triều đình và cả bọn sĩ phu nước ta lúc bấy giờ, chứ không riêng chỉ một mình ngài, nhưng ngài là ông vua chuyên chế một nước, việc trong nước hay dở thế nào ngài cũng có một phần trách nhiệm rất to không sao chối từ được.


Vậy cứ bình tĩnh mà xét, thì chính trị của ngài tuy có nhiều điều hay nhưng cũng có nhiều điều dở: ngài biết cương mà không biết nhu, ngài có uy quyền mà ít độ lượng, ngài biết có dân có nước mà không biết thời thế tiến hóa. Bởi vậy, cho nên nói rằng ngài là một ông anh quân thì khí quá, mà nói rằng ngài là ông bạo quân thì không công bằng. Dẫu thế nào mặc lòng, ngài là một ông vua thông minh, có quả cảm, hết lòng lo việc nước, tưởng về bản triều nhà Nguyễn chưa có ông vua nào làm được nhiều công việc hơn ngài vậy.


Bài liên quan
YÊU SỬ VIỆT 
trích đăng

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét